Przejdź do treści

Problemy z planem Morgethaua (WIKIPEDIA)

Historia > Plan Marschalla

Strefa Niemiec okupowana przez Sowietów odpowiadała za znaczną część niemieckiej produkcji żywności, podczas gdy strefy brytyjska i amerykańska opierały się na imporcie żywności nawet przed wojną. Dodatkowo Józef Stalin nakazał przyłączenie części wschodniej Polski do Związku Radzieckiego, stratę rekompensując przekazaniem Polsce części Niemiec leżącej na wschód od linii Odra-Nysa, która obejmowała dużą część żyznych gleb Niemiec.

Niedobór żywności był jednym z najdotkliwszych problemów. Był on szczególnie wyraźny w Niemczech, gdzie, według Alana Milwarda, w latach 1946–1947 średnia liczba kilokalorii na osobę na dzień wynosiła jedynie 1800, a więc była niewystarczająca ze względu na długoterminowe skutki zdrowotne. Inne źródła stwierdzają, że liczba kalorii wahała się pomiędzy 1000 a 1500. Równie ważnym czynnikiem dla gospodarki były braki węgla, pogłębione przez surową zimę 1946-1947. Seria niezwykle surowych zim pogłębiła i tak już trudną sytuację. Gospodarki europejskie nie wykazywały wzrostu, na co wskazywały wysokie bezrobocie i braki żywności, które prowadziły do strajków i niepokojów społecznych w wielu narodach. W 1947 gospodarki europejskie nadal znajdowały się poniżej poziomów przedwojennych i wykazywały niewiele oznak wzrostu. Produkcja rolna wynosiła 83% poziomów z 1938, produkcja przemysłowa 88%, a eksport 59%. Wiele domów w Niemczech nie było ogrzewanych i setki ludzi zamarzały na śmierć. Sytuacja w Wielkiej Brytanii nie była aż tak surowa, ale znikomy popyt wewnętrzny oznaczał, że produkcja przemysłowa się zatrzymała. Niemcy otrzymały wiele ofert handlowych od narodów Europy Zachodniej, które miały obejmować wymianę żywności na węgiel i stal. Włosi i Holendrzy nie mogli już sprzedawać warzyw, które wcześniej zbywali w Niemczech, czego konsekwencją było zniszczenie znacznej części upraw przez Holendrów. Holandia zaoferowała 150 ton smalcu; Turcja zaoferowała orzechy laskowe; Norwegia zaoferowała ryby i olej rybny; Szwecja znaczącą ilość tłuszczów. Jednakże alianci nie pozwalali Niemcom handlować.

Siła i popularność lokalnych partii komunistycznych w kilku państwach Europy Zachodniej martwiła Stany Zjednoczone. Ubóstwo okresu powojennego we Francji i we Włoszech zwiększało popularność partii komunistycznych, które odgrywały również kluczowe role w ruchach oporu w czasie wojny. Partie te odnosiły znaczące sukcesy w powojennych wyborach. We Francji komuniści stali się największą partią. Choć dzisiaj wielu historyków uważa, że zagrożenie Francji i Włoch wpadających w ręce komunistów było niewielkie, amerykańscy decydenci uważali je wówczas za realną możliwość. Rząd Harry’ego Trumana zaczął wierzyć w tę możliwość w 1946, w znacznej mierze po przemówieniu Churchilla na temat żelaznej kurtyny, które wygłosił w obecności Trumana. W ich mniemaniu Stany Zjednoczone musiały zająć zdecydowane stanowisko w sprawie porządku światowego albo obawiać się utraty wiarygodności. Doktryna powstrzymywania głosiła, że Stany Zjednoczone powinny poważnie wspomóc kraje niekomunistyczne, aby zatrzymać rozprzestrzenianie się sowieckich wpływów. Istniała również nadzieja, że narody wschodnioeuropejskie przyłączą się do planu i w ten sposób zostaną wyciągnięte z powstającego bloku sowieckiego.


Wróć do spisu treści